Παρασκευή, 28 Απριλίου 2017

28-4-1943: Γιορτή της Λευτεριάς στο Καρπενήσι!

"Αντάρτης, κλέφτης, παλικάρι, πάντα είν΄ο ίδιος ο λαός" 

Η 28η Απρίλη 1943 αποτελεί μία σημαντική ημέρα-ορόσημο για τη μαχόμενη Ευρυτανία αλλά και για τη χώρα μας γενικότερα. Οι Ιταλοί κατακτητές, μην αντέχοντας άλλο τα αποφασιστικά νικηφόρα χτυπήματα του Αντάρτικου και την εδραίωση του ΕΛΑΣ στον ευρύτερο ευρυτανικό χώρο, εγκαταλείπουν ντροπιασμένοι  το Καρπενήσι και αποσύρονται για ασφάλεια στην κεντρική διοίκηση τής «Άλμπα Τζούλια» στη Λαμία.

 Μέσα σε ελάχιστους μήνες από την επίσημη κήρυξη του Ένοπλου Αγώνα (Δομνίστα Ευρυτανίας 7 Ιούνη 1944) ο θρυλικός ΕΛΑΣ επιτυγχάνει σημαντικές νίκες στα απόρθητα βουνά μας (μάχες Μικρού Χωριού, Κρίκελλου, Χρύσως) και έτσι οι κοκορόφτεροι φασίστες του Μουσολίνι, μετά από τις αλλεπάλληλες ήττες που υπέστησαν, αποχωρούν με σκυμμένο το κεφάλι.

Από εκεί που ξεκίνησαν όλα, από την ανταρτογέννα Ευρυτανία, από εκεί θα φυσήξει το νέο ελπιδοφόρο αγέρι της Λευτεριάς για όλη τη σκλαβωμένη Ελλάδα! Η μικρή ορεινή πατρίδα απολαμβάνει, δίχως πια το βραχνά της ιταλικής κατοχής, την πρώτη Ελεύθερη Άνοιξη!


"Με το ντουφέκι μου στον ώμο... της Λευτεριάς ανοίγω δρόμο"

Ήταν ανήμερα του Πάσχα, Κυριακή 28 Απριλίου του 1943, όταν ο τόπος μας ξεβρόμισε από την ιταλική φασιστική πανούκλα. Όμως μια βδομάδα πρωτύτερα -την Κυριακή των Βαΐων- είχαμε τα… προεόρτια, καθώς ο ΕΛΑΣ της Ευρυτανίας είχε φροντίσει να εξευτελίσει εντελώς τον εχθρό, στα μάτια του ντόπιου πληθυσμού, με μία απίστευτη «κίνηση ματ»! Τι συνέβη; Οι Αντάρτες αιχμαλώτισαν κάποιους Ιταλούς στρατιώτες, και αφού τους αφόπλισαν, κατόπιν τους αμόλησαν δίχως στολές παρά μόνο… με τα σώβρακα (!) μέσα στην κεντρική πλατεία του Καρπενησίου προκαλώντας τα γέλια και τη χλεύη των Ευρυτάνων που δεν έβλεπαν πλέον την ώρα να ξεκουμπιστούν τα καθάρματα που για καιρό λυμαίνονταν τον τόπο αφού μαζί με τους αλητοδωσίλογους συνεργάτες τους λήστευαν, έκαιγαν, βασάνιζαν και δολοφονούσαν το λαό.


ΕΛΑΣίτες στο αδούλωτο  Βελούχι

Ο «καπετάν-Λευτεριάς» (Τάσος Παπαδάκης) με μικρή δύναμη και σε συνεννόηση με Φθιώτες αντάρτες επιχειρεί να πλήξει τους αποχωρούντες Ιταλούς με ενέδρα στο δρόμο Καρπενησίου/Λαμίας. Όμως λόγω κάποιου κακού συντονισμού των ανταρτών, οι Ιταλοί πραγματοποιούν ελιγμό και κατορθώνουν να ξεφύγουν και να τρυπώσουν εντέλει στη Λαμία… ως λαγοί βεβαίως-βεβαίως! (το γεγονός αυτό θα προκαλέσει μετέπειτα τη δυσφορία του Άρη).


"Πέτα πολέμα με καρδιά - ω ΕΛΑΣ!" 

Λίγες μέρες αργότερα επιστρέφει στην πολυαγαπημένη του Ευρυτανία και ο Άρης Βελουχιώτης (μετά από ένα διάστημα απουσίας καθώς βρισκόταν σε επιχειρήσεις σε άλλες περιοχές της Στερεάς Ελλάδας).

Τότε το Καρπενήσι θα ζήσει μεγαλειώδεις επικές στιγμές όταν ο Πρωτοκαπετάνιος της Λαϊκής Αντίστασης θα μπει θριαμβευτής στην απελευθερωμένη πόλη μας αντάμα με τον Ευρυτάνα «καπετάν-Ερμή» (Βασίλη Πριόβολο), το Χρυσιώτη, το Θάνο, το Νάκο Μπελή, τον Περικλή, τον Παπακουμπούρα, τον Λευτεριά και πολλά ακόμη παλικάρια του Αγώνα από τα Αρχηγεία Ευρυτανίας, Φθιώτιδας και Δομοκού. Ο Άρης με τον Ερμή θα μιλήσουν από τον εξώστη του Επαρχείου Καρπενησίου μπροστά σε μία απίστευτη λαοθάλασσα που τους αποθεώνει συνεχώς με ζητωκραυγές και συνθήματα! 


Ο Άρης με τον Ερμή

Ακολουθεί τρικούβερτο γλέντι στην ιστορική πλατεία του Μάρκου Μπότσαρη! Θα είναι ένα ανεπανάληπτο ενωτικό λαϊκό πανηγύρι -πραγματική γιορτή της λευτεριάς- που θα αφήσει εποχή! Είναι εκείνη η πολυπόθητη ώρα της φτωχολογιάς που λαχταρά να απολαύσει τους καρπούς του αιματηρού αγώνα της και να ξεσπαθώσει αφήνοντας ξοπίσω όσα την πίκραναν και την ταλαιπώρησαν τα προηγούμενα μαύρα χρόνια! Ναι, εδώ επάνω στα βουνά του Άρη δεν υφίσταται πλέον σκλαβιά! 

Όλοι χαίρονται ολόψυχα το πρώτο σκίρτημα της λευτεριάς: Νέοι, γέροι και παιδιά κατηφορίζουν συνεχώς απ’ όλα τα σοκάκια της πόλης για την πλατεία, ενώ και πολλοί ακόμη συρρέουν από τα χωριά προς το Καρπενήσι! Το κρασί και το τσίπουρο ρέουν άφθονα, τα ψητά στριφογυρνάνε στις σούβλες, τα βιολιά και τα κλαρίνα έχουν την τιμητική τους! Το κέφι ανάβει, ο ενθουσιασμός κορυφώνεται! Και οι πάντα εκδηλωτικοί Ευρυτάνες παρέα με τους αντάρτες του ΕΛΑΣ πίνουν, χορεύουν και γλεντάνε κάτω από τα πλατάνια της πλατείας, με γνήσια παραδοσιακά τραγούδια και λεβέντικους αντάρτικους παιάνες, γιορτάζοντας έτσι σαν μια γροθιά αυτή την τόσο ξεχωριστή ημέρα που σηματοδοτεί τα πρώτα ορατά αποτελέσματα της Νίκης του Ένοπλου Λαού εναντίον της βάρβαρης φασιστικής κατοχής.


"Λευτεριά πανώρια κόρη κατεβαίνει από τα όρη κι ο λαός την αγκαλιάζει και χορεύει και γιορτάζει..."

Για όλα τα επόμενα χρόνια η Ευρυτανία θα αποτελέσει το λίκνο του Αντιστασιακού Κινήματος. Εκεί θα εδρεύουν -και επισήμως πλέον- για μεγάλο διάστημα τα ανώτατα κλιμάκια του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ, της ΕΠΟΝ, του ΚΚΕ και των συναφών οργανώσεων της λαϊκής πάλης! 

Ο ανυπότακτος τόπος μας θα ακολουθήσει την παλιά ηρωική παράδοση των Κατσαντωναίων και των Καραϊσκάκηδων με το θρυλικό, πλέον, ΕΑΜ και τον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό του, τον ηρωικό ΕΛΑΣ!

Τα γράμματα και οι τέχνες θα γνωρίσουν πρωτοφανή άνθηση! Σχολεία, παιδικοί σταθμοί, θεατρικές σκηνές, χορωδίες, εκθέσεις φωτογραφίας και ζωγραφικής, βιβλιοθήκες, εφημερίδες, καθώς και η μαζική συμμετοχή του κόσμου στις αυτοδιοικητικές συνελεύσεις, θα δώσουν το στίγμα της νέας πολιτιστικής Λαοκρατικής Αναγέννησης! 
Παιδική χορωδία στο Εαμοελασίτικο Καρπενήσι

Στην Ελεύθερη Ευρυτανία, μέσα σε λιγότερο από ένα χρόνο από την εκδίωξη των ιταλών κατακτητών, θα συγκροτηθεί η περίφημη Κυβέρνηση του Βουνού (Βίνιανη 10 Μαρτίου 1944) ενώ θα πραγματωθεί και η αλησμόνητη Εθνοσυνέλευση της Αντίστασης (Κορυσχάδες 14-27 Μάη 1944)

Μπάντα του ΕΛΑΣ στις Κορυσχάδες Ευρυτανίας

"Δουλειά, χαρά και μόρφωση
να το ιδανικό μας!
και θέλουμε στον τόπο μας,
Ελλάδα μας,
αφέντη το λαό μας!"




Τρίτη, 25 Απριλίου 2017

Ανοιξιάτικο σκίρτημα



Η μονομαχία της Άνοιξης με το Χειμώνα κρίθηκε. Ο δεύτερος παραδίδει τα όπλα του κρατώντας για λίγο ακόμη κάποια τελευταία οχυρά εκεί ψηλά στις απάτητες χιονισμένες κορφές.

Παρακάτω όμως έχει ήδη ξεκινήσει η Εαρινή γιορτή…

Η φύση ξυπνάει και το μουντό καφέ παραχωρεί όλο και περισσότερο τη θέση του στο χαρούμενο πράσινο. Αυτή η εποχή που αλλάζει εδώ στα βουνά μας είναι μια μαγεία!

Λιώνουν τα χιόνια για να θεριέψουν πηγές και ποτάμια, τα δέντρα ανθίζουν, ενώ ολόγυρα ξεχύνονται οι γλυκές ευωδιές των λουλουδιών και τα πρώιμα αρώματα του βουνού.

Σε κάθε περπατησιά το ανοιξιάτικο σκίρτημα της πλάσης στέλνει το δικό του μήνυμα αισιοδοξίας και ελπίδας!  

Είθε να μην πάει χαμένη κι αυτή η Άνοιξη...

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"


Τετάρτη, 19 Απριλίου 2017

Κενό γράμμα

Το Μικρό Μουσείο Εκπαίδευσης στο χωριό Βουτύρω Ευρυτανίας - φωτο: "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Μπορεί οι αχτίδες του πρωινού ήλιου να εισέβαλαν στην παλιά διατηρητέα σχολική αίθουσα, όμως το μακρύ σκοτάδι της εγκατάλειψης ζει και βασιλεύει στην ορεινή Ευρυτανία, αφού ούτε μαθητές ούτε δάσκαλοι υπάρχουν πια ώστε να πάρει χαρά και ζωντάνια αυτός ο τόσο όμορφος μα και τόσο ξεχασμένος τόπος! 

Δυστυχώς η ερήμωση προελαύνει, οπότε και για την πανταχού απούσα Πολιτεία… «λογικά» δεν προκύπτει «υποχρέωση» για να πράξει τα δέοντα, μιάς και στα περισσότερα ορεινά χωριά δεν απέμειναν παιδιά παρά μόνο ελάχιστα γεροντάκια! 

Κι έτσι η λεγόμενη… «ανάπτυξη της υπαίθρου», που πολλοί καθεστωτικοί ψηφοθήρες ευαγγελίζονται, παραμένει «κενό γράμμα» και εικόνες σαν αυτή χρησιμεύουν, πλέον, μόνο «μουσειακά» για να θυμίζουν κάτι από το τρυφερό παρελθόν ή (αν προτιμάτε) για να προκαλούν οργή για τους κατ' επάγγελμα «σωτήρες» μας οι οποίοι σε κάθε προεκλογική περίοδο σουλατσάρουν, υπόσχονται και εντέλει βολεύονται στις ανάλγητες καρέκλες της εξουσίας με ήσυχη ασφαλώς τη συνείδησή τους!

Δευτέρα, 17 Απριλίου 2017

Όποιος δεν πήγε στ' Άγραφα...






Όποιος δεν πήγε στ’ Άγραφα

δεν πήγε στο Τροβάτο

 δεν είδε τέτοια ομορφιά

δεν είδε τέτοια χάρη.

Πω πω για ν’ αγναντέψει τις κορφές

με το λαμπρό φεγγάρι

κι αυτές τις γκούρες τις ψηλές

που ‘χουν νερό σα δάκρυ.

Άιντε ωρέ εκεί ψηλά

εκεί ξεκαλοκαίριαζα…


Η φωτογραφία είναι του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"
Ο χορός των Τροβατιανών Ευρυτανίας 
Το τραγούδι του Γ. Γκόβαρη





Παρασκευή, 7 Απριλίου 2017

Της νιάς γενιάς ανοίγουμε τη στράτα!

Φωτο: Σπύρος Μελετζής


Mε το όπλο στο χέρι αλλά και το αντιστασιακό τραγούδι στα χείλη, η ηρωική ΕΠΟΝίτικη γενιά πολέμησε για Λευτεριά και Λαοκρατία στα αετόμορφα βουνά μας, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι μονάχα με «Ψυχή βαθιά» οι Λαοί κερδίζουν το στοίχημα με την Ιστορία! 

Ένα τέτοιο αλησμόνητο  αντάρτικο τραγούδι σάς παρουσιάζουμε σήμερα. 

Γράφτηκε την Άνοιξη του 1944 στο Λεύτερο Καρπενήσι σε στίχους/μουσική Αλέξη Ξένου!


Τίτλος: «Της νιάς γενιάς ανοίγουμε τη στράτα»!!!



Ψηλά κρατάμε τ’ όπλο μας στο χέρι

πολεμούμε με ηρωισμό,

προχωρούμε, όλο προχωρούμε

και συντρίβουμε το φασισμό.

Της νιάς γενιάς ανοίγουμε τη στράτα,

ανοίγουμ’ ένα δρόμο φωτεινό,

να περάσουν τ’ ανθισμένα νιάτα,

να βρουν χαρά ζωής, πολιτισμό.

Είμαστε ορκισμένα όλα τα παιδιά,

και θ’ αγωνιστούμε για τη λευτεριά.

Ζήτω, ζήτω ο λαϊκός στρατός!

Ζήτω, ζήτω ο Άρης αρχηγός!


blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Σάββατο, 1 Απριλίου 2017

Οι μονομάχοι του εξαίσιου τραγουδιού!




Καλωσορίζουμε τον Απρίλη με ένα υπέροχο φυσιολατρικό γραπτό του αξέχαστου Ευρυτάνα αγωνιστή της Αντίστασης Γεωργούλα Μπέικου (1919-1975) - εμπνευστή του περίφημου «Κώδικα Ποσειδώνα» (βλ. εδώ!

Το απόσπασμα που διαλέξαμε αναφέρεται στην απίστευτη… μουσική «μονομαχία» των αηδονιών στην ανοιξιάτικη Ευρυτανία!

Ιδού:

“Και ξάφνου- αχ, πως το θυμάμαι!- πάνω στο φόρτε τής μυριόφωνης συμφωνίας να σωπαίνουνε, με το μαχαίρι, όλα τα βιολιά, όλα τ΄ αηδόνια. Κι από μια μικρή παύση μετά, ένα, μόνον ένα, ν’ αρχίζει το σόλο! Μάγια, των μαγιώνε μάγια!... Ποιες τρίλιες, τι τσακίσματα, ώ σκέρτσο!
Μυριάδες όλα τ’ άλλα, ακούνε! Ευφραίνονται και κρίνουνε.
Και κατεβάζει το δοξάρι το μοναχικό τ’ αηδόνι. Και καρτερεί. Σιγή. Μηδέ γουστέρα, μουιδέ φύλλο δέντρου δεν τήνε ταράζει.
Κι ένα άλλο από τ’ αντίπερα παίρνει το σόλο. Αλλά το παίρνει μια οχτάβα πιο πάνω-πρόκληση! Δίνει, δίνει! Παραδείσιοι λαρυγγισμοί. Έχει αρχίσει η μονομαχία, ως το θάνατο!
Σωπαίνει και τούτο. Μικρή σιγή..
Και ξαναρχίζει το πρώτο. Δέχτηκε την πρόκληση, το πήρε ακόμα μια οχτάβα ψηλότερα. Τρίλιες τρέλες! Όλα τ’ άλλα μόνο ακούνε.
Οι μονομάχοι του εξαίσιου τραγουδιού, όλο κι ανεβάζουνε την κλίμακα κι ώρες κρατάει το πάλεμα….
Ωσότου το ένα να πέσει  στη γη πλανταγμένο με την αρτηρία κομματιασμένη απ΄την ένταση, με το αίμα στο λαιμό! Ωσότου το ένα σκάσει πάνω στο τραγούδι της Αγάπης – ευτυχισμένος θάνατος!
Και σαν πια ο ένας μονομάχος του τραγουδιού δεν απαντήσει, σίγησε, τότε αλαλάζει ομαδικό τ’ αηδονολάλημα και πάλι κι απ’ άκρη σ’ άκρη. Θρήνος και κοπετός, άραγε, για το θάνατο του ενός τραγουδιστή, για «ωσανά» και «χαίρε» στο νικητή; Ποιος ξέρει!...

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Κυριακή, 26 Μαρτίου 2017

Ο γεροβοσκός

Αντιπροσωπευτική φωτογραφία του Κώστα Μπαλάφα!


Πόσα χρόνια πέρασα
κι ἄσπρισα κι ἐγέρασα
πάνω στὰ ψηλώματα
βόσκοντας τὰ πρόβατα!

Τὶς κορφὲς ἐπάτησα
καὶ νυχτοπερπάτησα
καὶ σὲ δέντρα γερικὰ
εἶδα κι εἶδ᾿ ἀγερικά!

Σὲ ψηλὲς ἀνηφοριὲς
σὰ κοτσύφι χύθηκα
κι ἔπεσα σὲ ρεματιὲς
καὶ ἀποκοιμήθηκα!

Πάνω στὴ καπότα μου,
φορεσιὰ καὶ στρῶμα μου,
εἶδα ῾νείρατα γυρτὸς
ξυπνητὸς καὶ κοιμιστός!

Σ᾿ ἀητοράχη ἐσκάλωσα
μὲ τὸ λύκο μάλωσα
κι ἄναψα τρανὲς φωτιές,
σὲ τετράψηλες κορφές!

Εἶδα τ᾿ ἄστρι στὸ βουνό,
ποὺ τὸ λεν᾿ Αὐγερινὸ
καὶ στὴ καθαρὴ βραδιὰ
χόρτασα τὴ ξαστεριά!

Μύρμηγκα δὲ ζήμιωσα
κι ἄνθρωπο δὲ θύμωσα.
Πῆρα τὰ μικρὰ τ᾿ ἀρνιά,
σὰ παιδιὰ στὴν ἀγκαλιά!

Μιὰ ζωὴν ἐπέρασα
κι εἶπ᾿ ὁ Θεὸς κι ἐγέρασα
καὶ τὸ χιόνι τὸ πολύ,
μοῦ ῾πεσε στὴ κεφαλή!

Ἄειντε προβατάκια μου,
περπατᾶτ᾿ ἀρνάκια μου,
πάμετε σιγὰ-σιγὰ
καὶ μᾶς 'πῆρεν ἡ βραδιά...

[ Ποίημα του Ευρυτάνα λογοτέχνη Ζαχαρία Παπαντωνίου (1877-1940) ]


ΥΓ: Θα μπορούσατε να δείτε και ΕΔΩ!

Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017

Μια ιστορική αναφορά στους απροσκύνητους Αγραφιώτες

ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΗΣ - φωτο: "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"


Το 1852 ο Γάλλος περιηγητής και ιστορικός Eugene Yemeniz περιοδεύει στα Αγραφιώτικα Βουνά για να συλλέξει στοιχεία σχετικά με τη δράση του Κατσαντώνη και των συντρόφων του που έδρασαν εκεί μερικά χρόνια νωρίτερα. Σε κάποιο σημείο της μελέτης του ο  E. Yemeniz περιγράφει, πραγματικά με μοναδικό τρόπο, την ατίθαση ζωή και την ατσάλινη ψυχοσύνθεση των ορεσίβιων ανθρώπων που ζούσαν απροσκύνητοι στα ένδοξα Άγραφα και οι οποίοι στελέχωσαν τους κλέφτικους νταϊφάδες, με πρώτο και καλύτερο αυτόν του θρυλικού Κατσαντώνη!


Ιδού και το εν λόγω απόσπασμα του E. Yemeniz (σε μετάφραση της Βέρας Δ. Σταμέλου - για το σπουδαίο βιβλίο του βραβευμένου αείμνηστου Ευρυτάνα συγγραφέα Δημήτρη Σταμέλου με τίτλο:  «Κατσαντώνης, η αποθέωση της παλικαριάς», Βιβλιοπωλείον της Εστίας) :

================ 


«Συνηθισμένοι από παιδιά στη μοναχική ύπαρξη, να μην έχουν πάρει –αφήνοντας την κούνια- άλλο παιχνίδι από το ντουφέκι του πατέρα τους, άλλη μόρφωση από την αφήγηση των κατορθωμάτων του κληρονομικού αυτού όπλου, θαρραλέοι, επιδέξιοι και δυνατοί, να κοιμούνται κάτω από ένα θάμνο, στο κλωνάρι μιας βαλανιδιάς, κάτω από την προεξοχή ενός βράχου, καθώς και κάτω από την καπνισμένη στέγη της καλύβας τους, γνωρίζοντας με ακρίβεια όλα τα περάσματα και τα καταφύγια της περιοχής, αυτοί οι άνθρωποι συγκροτούν μια ράτσα πέρα για πέρα πολεμική που λατρεύει την ανεξαρτησία της.

Από την αρχή της σκλαβιάς, τα βουνά των Αγράφων, καταφύγιο όλων των επαναστάσεων, πρόσφεραν στους γύρω πληθυσμούς ένα σίγουρο οχυρό εναντίον της τυραννίας. Μάταια οι στρατιές των τούρκων προσπάθησαν να εγκαταστήσουν εκεί τη δυναστεία των πασάδων της Ηπείρου ή της Θεσσαλίας. 

Στο πλησίασμά τους οι βουνίσιοι κατέφευγαν με τις οικογένειές τους και τα κοπάδια τους στις κορφές και στα πιο δυσπρόσιτα καταφύγια ληστών ή θηρίων, καίγοντας πίσω τους τις καλύβες τους, ώστε το πόδι του εχθρού να μην κηλιδώσει τις εστίες τους. Έπειτα στην κατάλληλη στιγμή, έπεφταν ξαφνικά πάνω στο χαμένο, μέσα στο λόγγο, εχθρό, βαθιά στα αδιέξοδα περάσματα των βουνών. 

Οι τούρκοι παραιτήθηκαν από την καταδίωξη αυτού του ασύλληπτου αντιπάλου και περιορίστηκαν να του επιβάλλουν έναν ταπεινότατο φόρο που άλλωστε ποτέ δεν πληρώθηκε.»


blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Σάββατο, 18 Μαρτίου 2017

Καλότυχα...



Καλότυχα είναι τα βουνά, ποτέ τους δεν γερνάνε!
το καλοκαίρι πράσινα και το χειμώνα χιόνι…
και καρτερούν την άνοιξη, τ’ όμορφο καλοκαίρι,
να μπουμπουκιάσουν τα κλαριά, ν’ ανοίξουνε τα δέντρα,
να βγουν οι στάνες στα βουνά, να βγουν οι βλαχοπούλες
να βγουν και τα βλαχόπουλα, λαλώντας τις φλογέρες.

(παραδοσιακό του τόπου μας)


Σάββατο, 11 Μαρτίου 2017

Ο κούκος της άνοιξης!


Για μία ακόμη φορά επιλέγουμε τον σπουδαίο Ευρυτάνα λογοτέχνη Στέφανο Γρανίτσα (1880-1915) για να αναδείξουμε με τρόπο ξεχωριστό τις ομορφιές της πανίδας του τόπου μας. Έτσι από το εξαιρετικό βιβλίο τού εν λόγω συγγραφέα που φέρει τον τίτλο: «Τα άγρια και τα ήμερα του βουνού και του λόγγου» (Βιβλιοπωλείον της Εστίας), το οποίο κοσμεί και την προσωπική μας βιβλιοθήκη, παραθέτουμε το παρακάτω κεφάλαιο που αναφέρεται στον Κούκο που την Άνοιξη έχει την τιμητική του!


Απολαύστε το:

===========

Ο Κούκος

Ιδού ένα προνομιούχον πλάσμα του Θεού. Κορφολογεί την άνοιξιν, το τραγούδι, τον έρωτα, δίχως να τον βαρύνη καμιά πεζή υποχρέωσις. Ακόμη και τ’ αυγά του άλλοι τα κλώθουν, τα ξεκλώθουν, βγάζουν τα πουλιά του, τα ταΐζουν, τα ποτίζουν.

Ποιοι να είναι οι προλετάριοι αυτοί, οι υποχρεωμέ­νοι να διεκπεραιώνουν και τους έρωτας του Κούκου; Ο Ζίντ εις την θαυμασίαν του μελέτην περί του «Κοινωνικού Παρασιτισμού» λέγει μόνον, ότι ο Κούκος πετά τα αυγά του εις τας φωλεάς των άλλων πουλιών και αφήνει εις αυτά την φροντίδα των πε­ραιτέρω. Οι χωρικοί λέγουν ότι τα υπηρετικά αυτά όντα είναι οι ζάκες, κάτι μικρά σταχτιά πουλιά.

Ένα βράδυ εις την βρύσιν του χωριού εβλέπαμε δύο ζάκες να ταΐζουν ένα μεγάλο πουλί. Φαντασθήτε πως βλέπετε τον κ. Πώπ, π.χ. να βάζη τροφήν εις το στόμα του κ. Καλαποθάκη. Εκεί λοιπόν στη βρύση είδα και επίστευσα τα προνόμια του Κούκου.

Η λαϊκή φαντασία, η οποία αφορμήν θέλει διά να πλάση ατέλειωτους ιστορίας, εδημιούργησεν εις δόξαν του Κούκου ένα ολόκληρον χάρτην προνομίων. Πρώτα πρώτα, αδύνατον να πείσετε χωρικόν ότι δεν ταξιδεύει έφιππος. Το άλογό του είναι ένα μεγάλο άσπρο πουλί, το οποίον δεν είναι γνωστόν με άλλο όνομα παρά ως «Κουκάλογο».

Τον Μάρτιον έρχεται εις τα μέρη μας ολίγας ημέ­ρας ενωρίτερον του Κούκου, και η παράδοσις θέλει ότι το στέλλει ο αφέντης του ο Κούκος, διά να εξέτα­ση αν ήλθεν η άνοιξις στα βουνά. Το «Κουκάλογο» περιπλανάται ολίγας ημέρας εις τα πλάγια και έπει­τα επιστρέφει διά να μεταφέρη τον καβαλάρη του.

Ποτέ ο Κούκος δεν κάθεται όπου κι όπου διά να τραγουδήση την άνοιξιν. Έχει ωρισμένους λόφους και ωρισμένα δένδρα, ακόμη και ωρισμένους κλάδους κατά τους χωρικούς. Εις ένα λόφον αντίκρυ από το σπίτι μου ήταν ένα γηραλέο πουρνάρι, εις το οποίον ήρχιζε στερεοτύπως το λάλημα του "την ημέραν του Ευαγγελισμού. Κάποτε ο βορρηάς έσπασε το πουρνάρι και έκτοτε ο Κούκος δεν ενεφανίσθη εις τον λόφον, μολονότι γύρω του είναι και άλλα πουρνάρια.

Λέγουν ακόμη ότι είναι τόσον υπερήφανος, ώστε μίαν φοράν να τον αποδοκιμάσουν εις ένα μέρος δεν ξαναπατά πλέον. Κάποιος γεωργός μου έλεγεν, ότι δίπλα από το καλύβι του ήρχετο χρόνια και χρόνια ένας Κούκος και τον «εχαιρέτιζε πρωί πρωί». Αλλά μίαν φοράν τον επετροβόλησε και έκτοτε δεν ενεφανίσθη πλέον.

-Και γιατί τον επετροβόλησες; τον ηρώτησα.

-Μου κόμπωνε τα παιδιά μου.

Γενική πρόληψις υπάρχει, ότι άμα ακούσης τον Κούκον πρωί πρωί νηστικός θα «κομπωθής», θα αισθανθής δηλαδή εις τον λαιμόν σου στενοχωρίαν η οποία θεωρείται ως «αναποδιά». Διά τον λόγον αυτόν και οι χωρικοί και οι κυνηγοί την άνοιξιν φροντίζουν να μην ακούσουν τον Κούκον νηστικοί.

Τόσον η λαϊκή παράδοσις θεωρεί τον Κούκον ως θεόθεν προνομιούχον, ώστε να παραδέχεται ακόμη ότι ο Δημιουργός και ιδιαιτέραν τροφήν εδημιούργησε δι’ αυτόν. Ένα μικρόν φυτόν, το οποίον φυτρώνει και σταφυλιάζει τον Απρίλιον, είναι γνωστόν υπό το όνομα «Σταφύλι του Κούκου».

-Μα είδατε να τρώγη από αυτό το σταφύλι ο Κούκος; ερωτούσα κάποτε ένα τζοπάνην.

-Ακούς! τον βλέπομε... Σάμπως τρώει τίποτε άλλο;…

Δύσκολον πράγμα να πείσης τον χωρικόν, ότι ο Κούκος είναι αδικαιολόγητος χασομέρης, επιβλα­βής εις την κοινωνίαν των πουλιών, όσον ο κεφαλαιού­χος ο τρώγων τους τόκους δίχως να εργάζεται. Διά την ατυχή τρυγόναν, μάλιστα. Αυτή είναι «τεμπέλα». Δεν επιμελείται την γένναν της όπως πρέπει, αλλά στρώνει λίγα ξυλάκια, τα οποία είναι η όλη φωλιά της.

-Μα αυτή επί τέλους, - έλεγα εις τον φιλόσοφον μυλωνάν του χωριού, ο οποίος σχολιάζει τα κακώς κείμενα εις το Βασίλειον των ζώων και μας παρηγο­ρεί δι’ όλα τα ανάποδα της σημερινής κοινωνικής συνθέσεως - μα αυτή επί τέλους κάνει μια φωλιά, κλώ­θει μόνη της τα αυγά της και τραγουδάει την άνοιξι...

-Δεν σου λέγω όχι... Κι αυτή και το αηδόνι τρα­γουδούν, αλλά αυτά πρέπει να δουλεύουν κιόλα…

-Κι ο Κούκος γιατί να μη δουλεύη;

 Γιατί αυτός φέρνει την Άνοιξι. Το παν είναι ποιος θα κάμη την αρχή... Να ’ξερες πως πηδάει η καρδιά μας άμα τον ακούμε, εμείς η τσαπατουριά... (οι εργα­ζόμενοι με το τσαπί).

Αλήθεια τι Ευαγγέλιον καλωσύνης καιρού, αλη­θινή σάλπιγξ Θεού είναι το λάλημα του Κούκου εις τα μέρη μας. Άνθρωποι, βόδια, άλογα, αλέτρια, χύ­νονται εις τον κάμπον και ξεκλειδώνουν την Γην. Η φωνή του ταράσσει την σιωπηλήν ερημίαν εις το τέλος περίπου της παλαιάς συγκομιδής. Είναι η επαγ­γελία της νέας εσοδείας των χωραφιών, ο μακρυνός ήχος των ερχομένων από τα χειμαδιά προβάτων με τα γαλακτερά μαστάρια και τα άφθονα μαλλιά.

Το νυχτολάλημα του Κούκου είναι κακός οιωνός διά τους ληστάς. Άμα τον ακούσουν οι χωρικοί ερωτούν το πρωί ποίοι λησταί εξεμπερδεύθηκαν. Η ληστρική Μούσα εις πολλά τραγούδια εξορκίζει τους Κούκους να μη λαλήσουν την νύκτα διά να μη συμβή κανένα δυστύχημα και σκοτωθή ο Λύγκος ή ο Τσουλής. Ει­δοποιούνται επομένως και οι ληστογράφοι ν’ αρχίσουν ένα μυθιστόρημα ως εξής:

«Την νύκτα της 20ής Μαρτίου ελάλουν συνεχώς οι Κούκοι»…


Τετάρτη, 8 Μαρτίου 2017

Όσα θα ήθελα να σου πω...

Όσα θα ήθελα να σου πω και δεν σου είπα...
όταν πριν μερικά χρόνια δέχτηκες να σε φωτογραφίσω, κάπου στα βουνά μας, ΑΓΝΩΣΤΗ ΕΥΡΥΤΑΝΙΣΣΑ ΓΥΝΑΙΚΑ



Πόσα βάσανα να μολογάει τούτο το βοσκοράβδι σου όταν σιγομιλάει στο χώμα που μύρωσες με ίδρω κι αγώνα δεκαετιών; Πόση ακατανίκητη ομορφιά βαστούν αυτές οι άγιες ρυτίδες στο προσωπάκι σου; Με πόσο τίμιο μόχθο σμιλεύτηκαν  τα ροζιασμένα χέρια σου; Πόση αληθινή Ελλάδα ανασαίνει σε τούτο το λιπόσαρκο κορμάκι, το ντυμένο στα μαύρα! 

Άγνωστη Ευρυτάνισσα Γυναίκα πόσες τιμές σου πρέπουν! Πόσες...!



Σάββατο, 4 Μαρτίου 2017

Ξενιτεμού θυμητάρι

Ευρυτανία : 2η δεκαετία 21ου αιώνα... 



Πόρτες σακατεμένες

σφαλιστές χρόνια τώρα, 

γερνάνε και τούτες

κλείνοντας σιγά-σιγά «το χρηστικό τους κύκλο»,

ώσπου ν’ αφήσουν το παλιό σπιτικό αφρούρητο

στα ξωτικά και την απόκοσμη αύρα των αερικών του βουνού,

αφού μήτε παιδιών γέλια ούτε γερόντων αναστεναγμοί

περιγελούνε πλέον τη φθορά…

Σκόρπισαν τα νιάτα μας

στους σιωπηλούς ανέμους της ξενιτιάς

στης πλάνας λησμονιάς  τα πέρατα,

και

ποιος να αφουγκραστεί πια

των γήινων κουφαριών την παραπονεμένη ανάσα,

που να βρει απάγκιο το θυμητάρι…